Hoe help je de familie Hermsen?

Beleidsmakers en professionals zijn met elkaar in gesprek gegaan over de hulpverlening aan gezinnen met complexe problemen. Dat deden ze tijdens een werkbijeenkomst, georganiseerd door het ministerie van VWS. Centraal stond de fictieve ‘familie Hermsen’, een persona die model staat voor gezinnen met ‘meervoudige domeinoverstijgende hulpvragen’ zoals dat heet.

Lost Lemon deed samen met de NVSI (Nederlandse Vereniging voor Sociale Innovatie) in opdracht van het programma OPaZ onderzoek naar de familie Hermsen. Zoals dé Nederlander niet bestaat, zo blijken er ook verschillende types familie Hermsen. Elk van hen heeft specifieke behoeften. Het resultaat van het onderzoek is dan ook een uitsplitsing van deze persona in vier verschillende types. Vervolgens keken de onderzoekers naar hoe we deze types kunnen herkennen en de gezinnen gerichter een steuntje in de rug kunnen geven. Waar hebben zij baat bij? We weten dat volledig maatwerk voor elk gezin niet uitvoerbaar is. We weten ook dat het gebruikelijke vanuit de ‘systeemwereld’ denken en handelen niet tot blijvende oplossingen leidt. Er moet een gulden middenweg te vinden zijn. 

4 Verbijzonderingen van de Hermsens
Door nadrukkelijk sámen met de doelgroep de verschillende behoeften in kaart te brengen, zijn de onderzoekers tot een viertal ‘verbijzonderingen’ gekomen van gezinnen en hun problemen met de ondersteuning.

  • De familie Echo en hun zich herhalende vraag:
    Een gezin waarbij problemen van generatie op generatie worden overgedragen. Veelal leven ze van crisis naar crisis. Wat de famlie Echo nodig heeft is een vertrouwenspersoon, die in de periodes dat er (even) geen crisis is, het gezin volgt en wijst op de dieper liggende oorzaken van hun problemen.
  • De familie Domino en hun ingehaalde vraag:
    Een gezin dat begint met één (relatief) klein probleem dat een sneeuwbaleffect veroorzaakt. Met als gevolg dat de eerste hulpvraag hen inhaalt en ze het overzicht kwijt zijn. Op basis van vroegsignalering kunnen we de Domino’s helpen, want zelf zullen ze meestal niet (op tijd) om hulp vragen.
  • De familie Bliksem en het verwarrende antwoord:
    Scheiding, overlijden, werkloosheid of ziekte. Het zijn gebeurtenissen die je plots overkomen. Als een gezin door een van deze gebeurtenissen wordt overvallen, verdwaalt het in hulpverleningsland; De familie Bliksem kent de weg niet en begrijpt de weg evenmin. De Bliksems zijn gebaat bij wegwijzers of cliëntondersteuners.
  • De familie Opmaat en het ongepaste antwoord:
    Als een hulpvraag chronisch is (bijvoorbeeld bij ziekte),  weet een gezin wat het van de hulpverlening wil. Maar de standaardoplossing die wordt geboden, sluit niet aan bij het gezin. Als je sámen met de familie Opmaat op zoek gaat naar het best passende aanbod, zijn er mogelijk alternatieven.

Tijdens de werkbijeenkomst zijn deze vier verbijzonderingen van de familie Hermsen gepresenteerd; elk geïntroduceerd in een kort filmpje van een voorbeeldcasus, waarmee de mensen achter de hulpvraag een gezicht hebben gekregen. Bovendien is per gezin in kaart gebracht welke fasen dat gezin doorloopt, welke momenten kansen bieden en welke kansen niet zijn gegrepen. Via deze link vind je het filmpje van de familie Echo. De andere video’s schaven we nog wat bij, maar die komen zo snel mogelijk ook online!

Van theorie naar praktijk
De deelnemers aan de werkbijeenkomst hebben in rondetafelgesprekken per type gezin de vertaalslag van theorie naar praktijk gemaakt. Vragen die daar aan de orde kwamen: Hoe helpt dit inzicht over je doelgroep je in het werk? Ken je best practices? Wat zou je willen doen voor deze gezinnen? En wat heb je daarvoor nodig?

Overkoepelende inzichten
De lijst met best practices is aangevuld. Er is een mooie lijst met de belangrijkste overkoepelende inzichten:

  • Deze verdieping door ‘verbijzondering’ draagt bij aan bewustwording: Waarom doen we wat we doen en wat moeten we nog doen?
  • Professionals moeten weten welke ruimte ze hebben voor maatwerk en vroegsignalering, in het bijzonder ten aanzien van privacywetgeving.
  • Hulpverlening moet dáár zijn waar de gezinnen zijn, niet andersom. Hulp vragen is al lastig; als je ergens naar toe moet om hulp te vragen, verhoog je de drempel. Aansluiten bij een school of een huisarts is veel natuurlijker.
  • Preventief werken vraagt tijd en capaciteit.
  • Niet alle obstakels kunnen door professionals worden weggenomen. Soms heeft een gezin meer baat bij vrijwilligers die ervaringsdeskundige zijn.
  • Moeten we helpen op basis van de letter van de wet of de geest van de wet? De meningen zijn hierover verdeeld,  maar we zijn het erover eens dat de keuze van invloed is op de hulp die een gezin ontvangt.

Het eindrapport van het onderzoek komt binnenkort online! Ook de andere video’s vind je zeer binnenkort via deze site. Mocht je meer willen weten over het onderzoek of familie Hermsen, stuur dan een e-mail dan naar Jasper Muskiet (j.muskiet@minvws.nl of info@lostlemon.nl).

 

U bent hier