Gemeenten kiezen eigen aanpak transities. Erg?

Alweer bijna 7,5 jaar werk ik voor het project MensCentraal. Eerst vanuit Divosa/CP-ICT en sinds 3,5 jaar bij Lost Lemon. Al die tijd heb ik veel bij gemeenten rond gelopen en viel mij op hoe verschillend de aanpakken zijn die gemeenten kiezen, bijvoorbeeld om een integrale aanpak te implementeren.

Ook nu bij de aanpak van de transities van de jeugdzorg, AWBZ en de participatiewet zie ik gemeenten allemaal enthousiast een eigen aanpak kiezen. Is dat erg? Nee, niet als gemeenten daarbij voortborduren op de lessen, instrumenten en ervaringen die andere gemeenten al ontwikkeld hebben.

De afgelopen jaren liep ik rond in Noord-Holland, Utrecht e.o., het oosten van het land en het zuiden. In al die gemeenten is steeds, met meer of minder succes, hard gewerkt om een integrale aanpak van de problemen van hun burgers van de grond te krijgen, met behulp van de instrumenten van MensCentraal.

We liepen hierbij tegen lastige vraagstukken aan. Zoals in de bestuurlijke visie (korte termijn efficiency is belangrijker dan het aanpakken van de oorzaken van problemen), de organisatiekracht van gemeenten (met een uitvoering die bij verschillende afdelingen en organisaties is belegd, maar ook met grillige besluitvormingsprocessen), of de bemensing (managers die vooral inhoudelijk betrokken zijn of medewerkers die al zo vaak gehoord hebben dat alles anders moet dat ze er moe van zijn geworden).

We boekten ook successen:

  • MensCentraal is al 8 jaar lang partner van de gemeente Hoorn waar ze de integrale aanpak van jongeren uitbreidden naar alle burgers. En van WWB, naar schuldhulpverlening, nazorg aan ex-gedetineerden, jeugdigen, etc.
  • In het oosten van het land werken medewerkers op het werkplein nog maar met één systeem waardoor de sociale dienst veel minder tijd kwijt zijn aan administratie  en meer tijd kan besteden aan de integrale aanpak van klanten.
  • Talloze organisaties zijn blij met het integrale klantbeeld van MensCentraal, dat binnen de wettelijke kaders, inzicht geeft in de situatie van de klant en de betrokken dienstverleners.

In al die gemeenten werd mij steeds weer duidelijk hoe belangrijk het is, dat gemeenten hun eigen aanpak en proces kunnen kiezen. De ene gemeente heeft net een ingrijpende reorganisatie achter de rug en wil nu even tot rust komen. De ander heeft juist nu een doortastend bestuur en is klaar om meters te maken. Dat is de realiteit. Het is efficiënt om die te respecteren.

Dat stelt wel eisen aan de instrumenten die we gemeenten aanbieden. Idealiter werken gemeenten met de instrumenten en ervaringen van andere gemeenten en geven daar, op grond van hun eigen omstandigheden en inhoudelijke overwegingen, een eigen draai aan. Gezamenlijke instrumenten (zoals diagnosetools, prestatie indicatoren, ICT-ondersteuning, etc.) moeten dan:

  • flexibel zijn, maar wel een minimale harde kern bevatten die voor alle gemeenten standaard is. Dat maakt vergelijkingen mogelijk, zonder dat dit belemmerend werkt.
  • rekening houden met het feit dat gemeenten in Nederland zeer verschillend zijn, bijvoorbeeld van grootte of van dominante problematiek (dit pleit voor het werken met scenario’s).
  • ondersteund worden door mensen (van gemeenten zelf) die de achtergrond van het instrument kennen en de overwegingen van gemeenten om de instrumenten op een bepaalde manier in te zetten.

Alleen op die manier zorgen we dat gemeenten hun eigen aanpak kunnen kiezen, zonder dat we te veel aan efficiency of standaardisering inboeten.

Het is voor mij nog altijd een inspirerende uitdaging om samen met gemeenten de instrumenten van MensCentraal te beproeven en door te ontwikkelen zodat ze aan deze eisen blijven voldoen.

 

Blog door Janneke Vosse, Lost Lemon

 

 

U bent hier